الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

34

تفسير تطبيقى (فارسى)

ج ) احاديث شيوه بهره‌بردارى از قرآن در اين دسته احاديثى قرار دارد كه راه ورود به قرآن و شيوه بهره‌بردارى از آن را بيان مىكند مانند حديثى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه فرموده‌اند : « القرآن ذو وجوه فاحملوه على أحسن الوجوه ؛ « 1 » قرآن وجوه مختلفى دارد پس آن را به بهترين وجه حمل كنيد » . امير مؤمنان على عليه السّلام نيز درباره قرآن مىفرمايد : « ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه على بعض . . . ؛ برخى از آن برخى ديگر را تفسير مىكند و پاره‌اى بر پاره ديگر گواهى مىدهد » . « 2 » و در خطبه‌اى ديگر مىفرمايند : « . . . إنّ كتاب اللّه يصدق بعضه بعضا . . . بعضى از قرآن گواه بعض ديگر است » . « 3 » علىّ بن موسى الرضا عليه السّلام نيز مىفرمايد : « من ردّ متشابه القرآن الى محكمه هدي إلى صراط مستقيم ، هركس متشابه قرآن را به محكمش برگرداند ، راه راست پيموده است » . « 4 » اين روايات و احاديثى ديگر در اين زمينه كه راه استفاده از قرآن را مىگويد و اين فرع بر امكان فهم قرآن است . سيره عملى ائمّه عليهم السّلام در ارجاع اصحابشان به قرآن ( در سطح ظواهر الفاظ ) نيز تأييدى بر اين مطلب است ، به طور نمونه : يكى از اصحاب امام صادق عليه السّلام از كيفيت مسح كسى كه نمىتواند بر پوست مسح كند ، مىپرسد ؛ حضرت در پاسخ مىفرمايد : « حكم اين مسئله و نمونه‌هايى همانند آن را از كتاب خدا مىتوان فهميد آنگاه حضرت آيه شريفه : . . . وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ . . . « 5 » را تلاوت مىكنند و سپس مىفرمايد : « بر همان پوشش بر زخم مسح كند » . « 6 » شيخ انصارى رحمه اللّه درباره چنين استفاده‌اى از آيه ، مىگويد : استفاده مزبور از آيه شريفه - مسح بر پارچه بر زخم - نيازمند به تأمل و دقت نظر و انديشه است چون آيه شريفه مىفرمايد : حرج واجب نيست لازم نيست انسان

--> ( 1 ) . كنز العمال ، ج 1 ، ص 551 ، ح 2469 ( 2 ) . نهج البلاغه ، خ 133 ( 3 ) . همان ، خ 18 ( 4 ) . محمد صدوق ، عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 290 ، ح 39 ( 5 ) . حج ، 78 ( 6 ) . محمد حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 327 ، ر . ك : على مشكينى ، الرسائل الجديدة ( تلخيص فرائد الاصول ) ، ص 46 به بعد .